Шалгалтын анги уу, ярианы анги уу?
Хөтөлбөртөө бүртгүүлэхээр очиход танилцуулга хуудсан дээр "ерөнхий англи хэл", "шалгалтын бэлтгэл", "ярианы курс" гэсэн ижил төстэй нэрс зэрэгцэн харагдаж, аль нэгийг нь сонгоход төөрөгддөг хүн олон байдаг. Хоёулаа англи хэл сайжруулах зорилготой мэт боловч бодит байдал дээр өөр өөр зорилгод үйлчилдэг. Энэ нийтлэлд оноо баталгаажуулах биш, харин зорилгынхоо дагуу зөв замыг сонгох бодит шалгуурыг харцгаая.
Шалгалтын анги гэж юу вэ
Шалгалтын анги (IELTS, TOEFL зэрэг) нь тухайн шалгалтын бүтэц, цаг хугацааны хязгаарлалт, үнэлгээний шалгуурт тулгуурлан хичээллэдэг. Жишээ нь IELTS-ийн ярианы хэсэгт (Speaking) ямар төрлийн асуулт давтагддаг, бичгийн даалгавар 2-т (Writing Task 2) эссений бүтцийг хэрхэн барих, эсвэл цаг хугацаанд багтаах дасгал зэрэг тухайн шалгалтад тусгайлан зориулсан бэлтгэл юм. Ихэвчлэн:
- Тогтмол дадлага шалгалт (mock test) авдаг
- Онооны шалгуур тус бүрээр (грамматик, үгийн сан, уялдаа холбоо гэх мэт) тусад нь дасгал хийдэг
- Гэрийн даалгавар илүү бүтэцтэй, засварын хугацаа тодорхой байдаг
Хэнд тохирох вэ: гадаад улсад суралцах, ажилд орох, цагаачлах зэрэгт тодорхой хугацаанд тодорхой оноо шаардлагатай хүмүүст.
Ярианы анги гэж юу вэ
Ярианы буюу ерөнхий англи хэлний анги нь тодорхой шалгалтын бүтэцгүй, харин өдөр тутмын, ажлын харилцааны бодит нөхцөл байдалд төвлөрдөг. Уулзалт удирдах, санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, танихгүй хүнтэй ярилцах зэрэг нөхцөл байдлыг дуурайлган хичээллэдэг. Ерөнхийдөө:
- Сэдэв илүү уян хатан, суралцагчийн сонирхол, ажлын чиглэлд тохируулж болдог
- Цаг хугацааны дарамт бага, гэхдээ дадлага хийх цаг илүү их
- Итгэлтэй, чөлөөтэй ярих зуршил тогтооход анхаардаг
Хэнд тохирох вэ: ажлын байран дээрээ англиар харилцах шаардлагатай мэргэжилтнүүд, ярианы айдсаа арилгах, эсвэл ямар ч тодорхой шалгалт өгөх төлөвлөгөөгүй ч чадвараа бодитоор ахиулах хүсэлтэй хүмүүст.
Хоёрын гол ялгааг харьцуулбал
| Шалгуур | Шалгалтын анги | Ярианы анги |
|---|---|---|
| Зорилго | Тодорхой оноо, гэрчилгээ | Ярианы урсгал, итгэл |
| Бүтэц | Хатуу, шалгалтын форматтай | Уян хатан, сэдэв чөлөөтэй |
| Гэрийн даалгавар | Илүү их, засвар нарийвчлалтай | Хөнгөн, дадлага төвтэй |
| Хугацааны дарамт | Байдаг (шалгалтын өдөр) | Байхгүй |
| Тохиромжтой хүн | Хугацаатай зорилготой | Урт хугацааны ерөнхий ахиц хүсэгч |
Оноо баталгаажуулна гэж бодохгүй байх
Энд нэг зүйлийг тодорхой хэлэх нь зүйтэй: ямар ч сургууль тодорхой оноог урьдчилан баталгаажуулж чадахгүй. Оноо нь суралцагчийн эхлэх түвшин, хичээлд зарцуулсан цаг, гэрийн даалгаврын идэвх зэрэг олон хүчин зүйлээс шалтгаална. Шалгалтын анги хийдэг зүйл бол бэлтгэлийн бүтэц, дадлагажуулалтыг системчилж өгөх — үр дүн нь хувь хүн бүрээр ялгаатай байдаг гэдгийг ойлгож бүртгүүлэх нь зөв хандлага.
Хосолсон хөтөлбөр сонгож болох уу
Олон гишүүн сургууль эхлээд ерөнхий ярианы хичээлээр эхлүүлж, дараа нь хугацааны дундаас, эсвэл сүүлийн хэдэн долоо хоногт шалгалтын бэлтгэлийг нэмж оруулах боломж санал болгодог. Энэ хосолсон арга нь ялангуяа суурь ярианы чадвар сул байгаа хүнд тохиромжтой — учир нь шалгалтын техник эзэмших нь эхлээд ерөнхий чадвар шаарддаг. Тодорхой хосолсон бүтэц, шилжих боломж сургууль бүрээр ялгаатай тул бүртгүүлэхийн өмнө тодруулаарай.
Сонголтоо хийхийн өмнө өөрөөсөө асуух зүйлс
- Надад тодорхой хугацаатай зорилго (шалгалт өгөх огноо, өргөдлийн эцсийн хугацаа) байгаа юу?
- Надад гэрчилгээ, оноо албан ёсоор хэрэгтэй юу, эсвэл ярианы чадвар л хангалттай юу?
- Би бүтэцтэй, өдөр бүр даалгавартай хөтөлбөрт дасах уу, эсвэл уян хатан байх нь надад илүү тохирох уу?
- Хэрэв тодорхой шалгалт байхгүй ч гэсэн ирээдүйд шаардлагатай болж магадгүй юу?
Эдгээр асуултын хариулт тодорхой болмогц аль анги танд тохирохыг олж харах илүү амархан болно. Хэрэв IELTS-ийг илүү нарийвчлан судлах хэрэгтэй бол IELTS бэлтгэлийн замын зураг нийтлэлээс дэлгэрэнгүй уншиж болно.
Сургуулиасаа юу асуух вэ
CAESA-ийн гишүүн 8 сургууль өөр өөрийн онцлогтой — зарим нь шалгалтын тусгай чиглэлтэй, зарим нь илүү ерөнхий, ярианд төвлөрсөн. Бүртгүүлэхийн өмнө дараах зүйлийг тодруулаарай:
- Шалгалтын тусгай багш, материал тусад нь байдаг уу?
- Долоо хоногт хэдэн удаа дадлага шалгалт авдаг вэ?
- Ярианы ангиас шалгалтын ангид шилжих боломж бий юу?
Хатуу дэглэмтэй, чөлөөт хэв маягийн сургуулийн ялгаа мөн энэ шийдвэрт нөлөөлдөг тул спарта эсвэл чөлөөт загвар нийтлэлээс өөрт тохирохыг харьцуулж болно. Мөн аль ч замыг сонгосон 1:1 цагаа хэрхэн үр дүнтэй ашиглах талаар 1:1 хичээлийг үр дүнтэй ашиглах зөвлөгөө нийтлэлд дэлгэрэнгүй бий.
Түгээмэл асуултууд
Шалгалтын ангид сууж байгаад дундаас нь ярианы ангид шилжиж болох уу?
Ихэнх сургууль шилжих боломж олгодог, гэхдээ журам сургууль бүрээр өөр тул бүртгүүлэхийн өмнө тодруулах хэрэгтэй.
Ярианы анги сонгосон ч дараа нь шалгалт өгөх шаардлагатай болвол яах вэ?
Ярианы ангид сурсан суурь чадвар шалгалтын бэлтгэлийг хөнгөвчилдөг тул огт дэмий болохгүй. Шаардлага гарвал шалгалтын ангид нэмж элсэх, эсвэл эрчимжүүлсэн бэлтгэлийн хугацаа авах боломжийг сургуулиасаа асуугаарай.
Хоёр ангийн үнийн зөрүү их үү?
Энэ талаар ерөнхий тоо хэлэх боломжгүй — сургууль, хөтөлбөрийн урт, материалын хэмжээнээс шалтгаална. Тодорхой мэдээллийг сургуулиасаа шууд лавлаарай.
Оноо баталгаажуулдаг сургууль байдаг уу?
Байхгүй. Хариуцлагатай сургууль оноог баталгаажуулж чадахгүй гэдгийг шударгаар хэлдэг — учир нь энэ нь суралцагчийн хичээл зүтгэл, эхлэх түвшингээс шалтгаална. "Баталгаатай оноо" гэсэн амлалт өгдөг газраас болгоомжлоорой.
Зорилгоо тодорхойлж чадвал сонголт өөрөө хөнгөн болдог. CAESA бол Кларк дахь 8 засгийн газрын албан ёсны зөвшөөрөлтэй сургуулийн холбоо бөгөөд шалгалт, ярианы аль ч чиглэлд тохирсон хөтөлбөртэй сургууль байдаг тул CAESA-ийн 8 сургуультай танилцах эсвэл бидэнтэй холбогдоорой.