Tuần đầu ở trường tiếng Anh nên trao đổi gì
Buổi học 1 kèm 1 đầu tiên thường trôi qua theo một kịch bản quen thuộc: giáo viên hỏi vài câu làm quen, mở sách ra, và bắt đầu dạy. Học viên gật đầu. Bốn tuần sau, cũng chính học viên đó nói: "giáo viên nói nhanh quá em không theo kịp", hoặc "sách này em học rồi", hoặc "em không biết mình sai chỗ nào".
Vấn đề không nằm ở giáo viên. Vấn đề là không ai nói ra. Lớp 1 kèm 1 vốn là lớp có thể điều chỉnh theo người học — nhưng nó chỉ điều chỉnh khi có yêu cầu. Giáo viên không đọc được suy nghĩ, và trong văn hóa lớp học ở Philippines, học viên im lặng thường được hiểu là học viên hài lòng.
Bài này liệt kê ba thứ nên thống nhất ngay trong tuần đầu, kèm cách nói ra bằng những câu đơn giản nhất.
Thứ nhất — tốc độ nói
Đây là điểm hay bị bỏ qua nhất, vì nói ra có cảm giác như đang thừa nhận mình kém. Thực tế thì ngược lại: giáo viên điều chỉnh tốc độ sai sẽ làm hỏng cả buổi học.
Có hai kiểu sai. Kiểu thứ nhất là quá nhanh — bạn nghe được khoảng 60% và tự lấp phần còn lại bằng suy đoán, nên buổi học biến thành giờ đoán mò. Kiểu thứ hai, ít ai ngờ, là quá chậm: giáo viên thấy bạn mới đến nên nói cực kỳ chậm và dùng từ đơn giản, kết quả là bạn không được luyện nghe tiếng Anh thật.
Cách xử lý là nói cụ thể, không nói chung chung. Thay vì "cô nói chậm lại giúp em", hãy nói kiểu: "khi cô giải thích ngữ pháp thì nói chậm lại, còn khi mình nói chuyện tự do thì cô cứ nói tốc độ bình thường." Tách theo hoạt động như vậy giáo viên mới áp dụng được.
Một mẹo nhỏ: thống nhất một tín hiệu. Ví dụ, khi bạn giơ tay ngang bàn thì nghĩa là "nhắc lại câu vừa rồi chậm hơn". Có tín hiệu rồi, bạn sẽ không ngại ngắt lời — và ngắt lời đúng lúc chính là điều kiện để nghe hiểu thật.
Thứ hai — giáo trình
Trường thường xếp sách theo kết quả bài kiểm tra đầu vào. Bài kiểm tra ấy chỉ đo được một lát cắt, nên chuyện sách lệch với nhu cầu là bình thường. Người từng học ngữ pháp kỹ ở Việt Nam rất hay rơi vào tình huống này: điểm ngữ pháp cao, sách được xếp ở mức khó, nhưng phần nói lại đuối.
Trong tuần đầu, hãy kiểm tra ba câu hỏi với từng môn:
- Sách này có đang lặp lại thứ mình đã biết không? Nếu hơn 70% nội dung là quen thuộc, đề nghị đổi lên mức cao hơn.
- Mình có phải tra từ điển liên tục để hiểu đề bài không? Nếu có, mức đang quá cao và giờ học sẽ biến thành giờ dịch.
- Sách có phục vụ mục tiêu của mình không? Người cần tiếng Anh công việc mà học sách du lịch thì cần nói ra.
Câu để mở lời rất đơn giản: "Em muốn xin đổi giáo trình môn này, vì mục tiêu của em là..." Việc đổi sách thường qua giáo viên phụ trách hoặc bộ phận học vụ, và quy trình cùng thời điểm được đổi thì mỗi trường một khác — hãy hỏi trường để biết chính xác. Điều chắc chắn là đề nghị sớm bao giờ cũng dễ hơn đề nghị vào tuần thứ sáu.
Thứ ba — cách sửa lỗi
Đây là thứ ảnh hưởng đến kết quả nhiều nhất, và cũng là thứ ít ai bàn nhất. "Sửa lỗi" nghe thì đơn giản, nhưng có ít nhất ba cách làm khác hẳn nhau:
| Cách sửa | Diễn ra thế nào | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Sửa ngay lập tức | Ngắt giữa câu, chỉnh rồi cho nói lại | Người muốn siết độ chính xác, trình độ trung cấp trở lên |
| Ghi lại, sửa cuối buổi | Giáo viên ghi chép, tổng hợp 10 phút cuối | Người hay mất mạch khi bị ngắt, người mới bắt đầu nói |
| Chỉ sửa lỗi gây hiểu sai | Bỏ qua lỗi nhỏ, chỉ chỉnh chỗ làm người nghe hiểu nhầm | Người đang cần xây phản xạ và sự tự tin |
Không có cách nào tốt nhất tuyệt đối. Nhưng chọn nhầm cách thì hoặc bạn mất tự tin, hoặc bạn nói trôi chảy mà vẫn sai y như cũ. Nhiều người thấy hiệu quả khi chia theo môn: giờ ngữ pháp thì sửa ngay, giờ hội thoại thì ghi lại sửa cuối buổi.
Kèm theo đó, hãy xin bản ghi lỗi bằng chữ. Lỗi được sửa bằng miệng bay đi trong ba phút; lỗi được viết ra bảng hoặc vào vở thì tối về còn xem lại được. Cuốn sổ lỗi tích lũy sau tám tuần cũng chính là thước đo tiến bộ rõ ràng nhất — cách đo tiến bộ không cần điểm số được bàn kỹ trong bài tự đo tiến bộ tiếng Anh không cần điểm số.
Nói ra bằng tiếng Anh thế nào
Nhiều người ngại vì sợ mình nói không đủ lịch sự. Thực tế, câu càng ngắn càng dễ hiểu và không hề bất lịch sự:
- "Can you speak a little slower when you explain grammar?"
- "This book feels too easy. Can I move to the next level?"
- "Please correct me after I finish speaking, not during."
- "Can you write my mistakes on paper? I want to review them tonight."
Nếu chưa đủ tự tin nói, viết ra giấy đưa cho giáo viên cũng được. Điểm quan trọng là nội dung được truyền đạt trong tuần đầu, không phải bạn nói câu đó hay đến đâu.
Một điều cần biết trước để khỏi hiểu nhầm: ở các trường tại Philippines, giáo viên đứng lớp là người Philippines; giáo viên bản ngữ ở đây phụ trách đào tạo và huấn luyện đội ngũ giáo viên, không dạy trực tiếp học viên. Vậy nên mọi đề nghị về tốc độ, giáo trình hay cách sửa lỗi, bạn hãy trao đổi thẳng với giáo viên phụ trách buổi học của mình. Bối cảnh đào tạo giáo viên được mô tả trong bài giáo viên tiếng Anh Philippines được đào tạo thế nào.
Đặt lịch xem lại vào cuối tuần đầu
Thống nhất xong không có nghĩa là xong. Hãy tự đặt cho mình một mốc: cuối tuần đầu tiên, dành 10 phút xem lại.
- Tốc độ đã vừa chưa, hay vẫn phải đoán?
- Sách có đang khiến bạn buồn ngủ hoặc hoảng loạn không?
- Cách sửa lỗi có làm bạn ngại nói hơn không?
Nếu có mục nào chưa ổn, chỉnh ngay trong tuần thứ hai. Chỉnh ở tuần hai còn cứu được cả khóa; đợi đến tuần sáu thì phần lớn thời gian đã trôi qua. Cách khai thác giờ 1 kèm 1 sau khi đã thống nhất được trình bày trong bài tận dụng tối đa giờ học 1 kèm 1.
Lời kết
Tuần đầu không phải tuần để làm quen cho vui. Đó là tuần cài đặt — tốc độ, giáo trình, cách sửa lỗi. Ba cài đặt này đúng thì bảy tuần còn lại chạy trơn tru; sai thì bạn sẽ mất một tháng để nhận ra và không còn đủ thời gian sửa.
CAESA là hiệp hội 8 trường tiếng Anh được chính phủ Philippines cấp phép tại Clark Freeport Zone. Nếu bạn chưa rõ nên đề nghị điều chỉnh thế nào cho hợp với trình độ và mục tiêu của mình, cứ hỏi — chúng tôi sẽ giải thích cách vận hành lớp học ở từng trường.