Không lên được level — cần kiểm tra những gì
Bốn tuần trôi qua, bạn thi lên lớp lần hai, và kết quả vẫn là mức cũ. Cảm giác đi kèm thường không phải buồn mà là hoang mang: mình học mỗi ngày sáu, bảy tiết, tự học buổi tối, vậy thời gian đó đi đâu?
Trước khi kết luận gì, cần tách hai câu hỏi khác nhau. "Tôi có đang tiến bộ không?" và "Bài thi lên lớp có đo được phần tôi tiến bộ không?" Đây là hai câu hoàn toàn khác nhau, và rất nhiều trường hợp câu trả lời là: có tiến bộ, nhưng ở phần bài thi không chạm tới.
Trước hết: level đang đo cái gì
Mỗi trường có hệ thống riêng, nhưng bài thi lên lớp thường đo được vài thứ và không đo được vài thứ khác.
Thường đo được: độ chính xác ngữ pháp, vốn từ, khả năng nghe hiểu nội dung có cấu trúc, và cách tổ chức một bài nói theo yêu cầu.
Thường không đo được: bạn còn ngập ngừng bao nhiêu trước khi mở lời, bạn có tự xoay xở được khi không biết một từ hay không, bạn có dám ngắt lời để hỏi lại hay không, và độ tự nhiên khi trò chuyện thật.
Hai tháng đầu của người trưởng thành mất gốc thường tiến bộ chủ yếu ở nhóm thứ hai. Nghĩa là bạn thật sự khá lên, nhưng thước đo lại đang nhìn chỗ khác. Trước khi lo lắng, hãy kiểm tra bằng thước đo của riêng bạn — cách tự đo không cần điểm số nằm ở bài tự đo tiến bộ tiếng Anh không cần điểm số.
Sáu nguyên nhân và cách tự chẩn đoán
Nếu bằng thước đo riêng bạn cũng thấy đang giậm chân, hãy soi qua sáu nguyên nhân dưới đây. Mỗi mục kèm một câu hỏi để tự trả lời.
1. Giáo trình đang quá dễ.
*Câu hỏi:* trong buổi học, bạn có bao giờ phải dừng lại vì không hiểu không? Nếu suốt hai tuần liền câu trả lời là không, bạn đang ở vùng thoải mái và sẽ không lên được. Tiến bộ cần một tỷ lệ nhất định những thứ hơi quá sức.
2. Bạn nói nhiều nhưng không được sửa.
*Câu hỏi:* mỗi buổi bạn ghi lại được mấy lỗi cụ thể? Nếu con số gần bằng không, có thể giáo viên đang chọn cách "chỉ sửa lỗi gây hiểu sai" trong khi bạn cần được siết độ chính xác. Đây là thứ phải nói ra, và cách nói có trong bài tuần đầu nên trao đổi gì với giáo viên.
3. Bạn chỉ luyện đúng phần mình đã mạnh.
*Câu hỏi:* trong giờ 1 kèm 1, bạn thường chọn chủ đề nào? Người nói ổn về công việc sẽ vô thức lái mọi buổi học về công việc. Cảm giác trôi chảy tăng lên, nhưng phạm vi chủ đề thì không.
4. Bạn học nhiều mà không nhắc lại.
*Câu hỏi:* từ mới của tuần trước, hôm nay bạn còn nhớ mấy phần? Học liên tục cái mới mà không có vòng nhắc lại thì lượng vào bằng lượng ra. Cách sắp xếp vòng nhắc lại cho người trưởng thành có trong bài học từ vựng tiếng Anh kiểu nào hợp người lớn.
5. Bạn đang thiếu ngủ.
*Câu hỏi:* bốn tuần qua bạn ngủ trung bình mấy tiếng? Đây là nguyên nhân bị xem thường nhiều nhất. Trí nhớ được củng cố trong giấc ngủ, nên người học nhiều mà ngủ ít thường kém hiệu quả hơn người học ít mà ngủ đủ.
6. Bài thi có phần bạn chưa từng luyện.
*Câu hỏi:* bạn có biết bài thi lên lớp gồm những phần nào không? Nếu bài thi có phần viết mà bạn chưa viết chữ nào trong bốn tuần, kết quả đứng yên là điều dễ hiểu. Hãy hỏi trường về cấu trúc bài thi và tiêu chí chấm — đây là thông tin bạn hoàn toàn có quyền hỏi.
Việc cần làm trong hai tuần tới
Đừng sửa cả sáu thứ cùng lúc. Chọn hai nguyên nhân nhiều khả năng nhất và làm theo trình tự này.
- Đặt lịch nói chuyện với giáo viên phụ trách. Mang theo dữ liệu, không mang cảm xúc: sổ lỗi, bản ghi âm, kết quả hai lần thi. Câu mở đầu hiệu quả là "Tôi muốn biết cụ thể phần nào của tôi chưa đạt mức tiếp theo."
- Yêu cầu một tiêu chí có thể kiểm chứng. Ví dụ: giảm số lỗi thì quá khứ trong một bài nói 3 phút từ 8 xuống 2. Tiêu chí mơ hồ kiểu "nói tự nhiên hơn" không dùng để luyện được.
- Đổi một biến, giữ nguyên phần còn lại. Đổi giáo trình, hoặc đổi cách sửa lỗi, hoặc đổi giờ ngủ — mỗi lần một thứ. Đổi cả ba cùng lúc thì sau hai tuần bạn không biết thứ nào có tác dụng.
- Đo lại sau đúng hai tuần. Cùng chủ đề, cùng độ dài, cùng cách ghi âm.
Khi nào nên đổi trường, khi nào không
Câu hỏi này thường xuất hiện sớm hơn mức cần thiết. Vài chỉ dấu để phân biệt:
Chưa nên đổi, nếu bạn chưa từng nói yêu cầu cụ thể với giáo viên, chưa từng xin đổi giáo trình, và mới học dưới bốn tuần. Phần lớn tình trạng giậm chân ở giai đoạn này được giải quyết bằng một cuộc trao đổi, không phải bằng việc chuyển nơi.
Có thể cân nhắc, nếu bạn đã đề nghị điều chỉnh rõ ràng nhiều lần mà không có gì thay đổi, hoặc nếu mục tiêu của bạn đòi hỏi một hướng chuyên sâu mà chương trình hiện tại không có. Trước khi quyết định, hãy đọc lại điều khoản hợp đồng và chính sách hoàn tiền — các mục cần soi có trong bài hợp đồng và chính sách hoàn tiền.
Một điều cần biết về hệ thống level
Level của trường tiếng Anh là công cụ nội bộ để xếp lớp, không phải chứng chỉ và không quy đổi trực tiếp sang bất kỳ thang quốc tế nào. Hai trường khác nhau có thể gọi cùng một trình độ bằng hai tên khác nhau.
Vậy nên nếu mục tiêu cuối của bạn là một kỳ thi, hãy đo bằng đề thi thử của chính kỳ thi đó thay vì đo bằng level nội bộ — cách lập kế hoạch thi sau khóa học có trong bài thi chứng chỉ tiếng Anh sau khóa du học.
Lời kết
Level đứng yên không đồng nghĩa với bạn đứng yên. Hãy kiểm tra theo thứ tự: thước đo có đúng không → sáu nguyên nhân → đổi một biến → đo lại sau hai tuần. Trong phần lớn trường hợp, thứ đang thiếu là một yêu cầu chưa được nói ra, chứ không phải năng lực.
CAESA là hiệp hội 8 trường tiếng Anh được chính phủ Philippines cấp phép tại Clark Freeport Zone, mỗi trường có hệ thống xếp lớp và cách đánh giá riêng. Nếu bạn muốn biết trường nào đánh giá theo hướng nào, cứ hỏi chúng tôi.