Англи хэлээр и-мэйл, албан бичиг бичих дасгал

Хэлний сургалтын хөтөлбөр бараг бүхэлдээ ярианд чиглэсэн байдаг. Ганцаарчилсан хичээл, бүлгийн хичээл, дуудлагын хичээл — бүгд амаар. Энэ нь буруу биш: ярианы чадвар богино хугацаанд хамгийн хурдан хөгждөг.

Гэтэл ажилдаа буцаж очсон хүний өдөр тутмын англи хэлний 70 гаруй хувь нь бичгээр байдаг. И-мэйл, тайлан, чат, танилцуулга. Ярианы чадвар нэмэгдсэн ч и-мэйл бичихдээ мөн л 40 минут зарцуулж, гуглаас өгүүлбэр хайж байгаа хүн олон.

Энэ зөрүүг сургалтын үеэр нөхөх боломжтой. Зөвхөн ярианы хичээлээр дүүрсэн хуваарийг бага зэрэг өөрчилж, өдөрт 30 минут бичихэд зориулбал хангалттай.

Яагаад бичих нь тусад нь дасгал шаарддаг вэ

Яриа, бичиг хоёр өөр шаардлагатай.

• Яриа — тасралтгүй байх нь чухал. Алдаа гарсан ч ойлголцол үргэлжилдэг. Нөгөө тал нөхөж ойлгодог.
• Бичиг — үлддэг. Алдаа тодоор харагддаг. Мөн өнгө аяс (tone) буруу бол зорилгоос эсрэг үр дүн гардаг.

Ялангуяа өнгө аясны асуудал ноцтой. Монгол хэлнээс шууд орчуулсан өгүүлбэр англиар хэт шууд, зарим үед бүдүүлэг сонсогддог тохиолдол элбэг. *"Send me the report"* гэсэн өгүүлбэр агуулгаараа зөв ч харилцааны хувьд эрсдэлтэй. *"Could you send me the report when you have a moment?"* нь ижил утгатай боловч огт өөр сэтгэгдэл үлдээнэ.

Бүтэц: ажлын и-мэйлийн дөрвөн блок

Бараг бүх ажлын и-мэйл дөрвөн блокт багтдаг. Энэ бүтцийг цээжилбэл бичих цаг хагасаар багасдаг.

Хамгийн түгээмэл алдаа: зорилгоо сүүлд хэлэх. Монгол болон зарим бусад хэлний уламжлалд нөхцөлөө урьдчилж тайлбарлаад дүгнэлтээ сүүлд хэлдэг. Ажлын англи и-мэйлд эсрэгээр — гол санааг эхэнд хэлдэг. Хүлээн авагч эхний мөрийг уншаад юу хийхээ мэдэх ёстой.

Гурван өнгө аяс

Ижил хүсэлтийг гурван өөр өнгө аясаар бичиж болно. Аль нь тохирохыг сонгох чадвар нь дүрмийн мэдлэгээс илүү чухал.

• Шууд — *"Please send the file by Friday."* Дотоод баг, тогтсон харилцаанд.
• Дунд зэрэг — *"Could you send the file by Friday?"* Хамгийн түгээмэл, аюулгүй сонголт.
• Зөөлөн — *"Would it be possible to have the file by Friday? Let me know if that timing works."* Гадны байгууллага, ахлах албан тушаалтан, эмзэг нөхцөлд.

Дасгал: нэг хүсэлтийг гурван өнгө аясаар бичих. Долоо хоногт гурван удаа хийвэл сонголт автомат болно.

Сургалтын үеэр хийх өдөр тутмын горим

Өдөрт 30 минут. Гурван хэсэгт хуваа.

10 минут — бичих. Нэг и-мэйл эсвэл нэг догол мөр. Сэдвийг өөрийн ажлаас ав. Зохиомол сэдэв сонирхолгүй тул удаан үргэлжилдэггүй.

10 минут — засах. Багштайгаа хамт. Багшид юуг засахыг тодорхой хэлэх нь чухал: зөвхөн дүрэм үү, өнгө аяс уу, эсвэл байгалийн байдал уу. "Энэ өгүүлбэрийг эх хэлтэн хүн ингэж бичих үү" гэсэн асуулт хамгийн үнэ цэнтэй хариулт авчирдаг.

10 минут — дахин бичих. Засварыг оруулаад дахин бичих. Энэ алхмыг ихэнх хүн алгасдаг ч сурах үйл явцын гол хэсэг нь энд байдаг.

Хичээлийн цагаа энэ ажилд эргүүлэхийн тулд эхний долоо хоногт багштайгаа тохироорой. Юуг, яаж хэлэхийг эхний долоо хоногт багштай тохирох зүйлс нийтлэлээс уншаарай.

Хэрэглэж болох суурь хэллэгүүд

Цөөн хэдэн хэллэгийг эзэмшсэнээр и-мэйлийн 80 хувь шийдэгддэг.

Эхлэх

• *"I'm writing to ask about…"*
• *"Following up on our call yesterday…"*
• *"Thanks for getting back to me."*

Хүсэх

• *"Could you please…?"*
• *"I'd appreciate it if you could…"*
• *"When you get a chance, could you…?"*

Муу мэдээ хэлэх

• *"Unfortunately, we won't be able to…"*
• *"There's been a slight delay with…"*
• *"I'm afraid we need to postpone…"*

Хаах

• *"Let me know if you have any questions."*
• *"Looking forward to hearing from you."*
• *"Thanks in advance."*

Эдгээрийг цээжлэх биш, өөрийн бодит и-мэйлд хэрэглэж давтах нь зөв арга. Хэрэглээгүй хэллэг мартагдана.

Хиймэл оюун ашиглах вэ, үгүй юу

Бодит асуулт тул шууд хариулъя. Хиймэл оюуны хэрэгсэл и-мэйл бичихэд тустай. Гэхдээ сургалтын үеэр ашиглах нь хоёр талтай.

• Тустай хэлбэр: өөрөө бичсэний дараа харьцуулах. "Би ингэж бичлээ, өөр яаж бичиж болох вэ" гэсэн асуулт нь суралцах хэрэгсэл болдог.
• Хортой хэлбэр: эхнээс нь бичүүлээд шууд илгээх. Энэ тохиолдолд юу ч сурахгүй бөгөөд гурван сарын дараа мөн л өөрөө бичиж чадахгүй хэвээр байна.

Дүрэм энгийн: эхлээд өөрөө бич, дараа нь харьцуул.

Долоо хоног бүрийн нэг том даалгавар

Өдөр тутмын и-мэйлээс гадна долоо хоногт нэг удаа урт хэлбэрийн бичвэр бэлд: нэг хуудас тайлан, санал, эсвэл товч танилцуулга.

Урт бичвэр нь өөр чадвар шаарддаг — бүтэц, шилжилтийн үг, догол мөрийн зохион байгуулалт. Долоо хоногт нэг удаа хийхэд гурван сард 12 бичвэр болно. Энэ нь ажил дээрээ хэрэглэх бэлэн загварын сан болно.

Юуг хэмжих вэ

Бичих чадварын ахиц ярианаас удаан мэдрэгддэг тул хэмжигдэхүйц шалгуур хэрэгтэй:

• Цаг. Нэг и-мэйл бичихэд хэдэн минут зарцуулж байна вэ. Эхэндээ 30 минут байсан нь 10 минут болбол ахиц гарсан.
• Толь бичиг ашигласан тоо. Долоо хоног бүр тоолж бич.
• Давтагдаж буй засвар. Багшийн засварт ижил алдаа хэдэн удаа гарч байна вэ.

Хэмжилтийн ерөнхий аргачлалыг англи хэлний ахицаа хэмжих нийтлэлээс аваарай.

Ажлын англи хэлний өргөн хүрээг бизнесийн англи хэл, ярианы хэсгийг англи хэлээр утас, видео уулзалт нийтлэлээс уншаарай.

Ажлын зорилготой хөтөлбөр хайж байвал CAESA-ийн гишүүн сургуулиудыг үзэх эсвэл бидэнтэй холбогдоорой.